Pęlt ķ atvinnuleysisbótum

Nś er enn į nż komin ķ gang sś furšulega umręša aš atvinnuleysi į Ķslandi sé jafnhįtt og raun ber vitni, 4,8% samkvęmt tölum Vinnumįlastofnunar fyrir jśnķmįnuš, vegna žess aš atvinnuleysisbętur séu of hįar. Žar sem atvinnuleysisbętur eru ekki mikiš lęgri en lįgmarkslaun žykir žaš letja fólk til žess aš taka störfum žar sem lįgmarkslaun eru ķ boši. Žar af leišandi hljóta atvinnuleysisbętur aš vera of hįar. DV fjallaši um žetta ķ gęr og er śtgangspunkturinn sį aš žaš borgi sig ekki aš vinna ķ ljósi atvinnuleysisbótanna.

Žessi hugsunarhįttur į uppruna sinn ķ žeirri stórundarlegu hugmynd klassķskrar hagfręši (sem nżklassķkin hefur tekiš upp į arma sķna) aš orsök atvinnuleysis sé leti. Fólk nenni ekki aš vinna og atvinnuleysi stafi žvķ einfaldlega af žvķ aš ekki sé eftirspurn eftir störfum. Žegar hinir atvinnulausu fį sķšan styrki frį hinu opinbera, annaš hvort ķ formi atvinnuleysisbóta eša sjśkradagpeninga, minnki hvatinn til žess aš vinna enn frekar. Žegar žessir styrkir eru lękkašir, eša einfaldlega fjarlęgšir, verši fólk aš fara aš vinna og žį minnki atvinnuleysi. Arbetslinjen svokallaša sem hęgri menn undir hugmyndafręšilegri forystu žeirra Fredrik Reinfeldt og Anders Borg unnu žingkosningar ķ Svķžjóš 2006 meš byggir į žessari hugmynd og hiš sama į eins og įšur segir viš umręšuna um of hįar atvinnuleysisbętur į Ķslandi.

Eflaust eru einhverjir puttalingar til sem ekki nenna aš vinna og komast upp meš žaš į kostnaš allra hinna (e. free-riding) en ég held aš flestir žeir sem einhvern tķma hafa žurft aš ganga atvinnulausir ķ lengri eša skemmri tķma séu sammįla mér um aš žaš er ekki žęgileg staša.

Žótt ég sé almennt žeirrar skošunar aš atvinnuleysi stafi frekar af skorti į framboši af störfum get ég aš vissu leyti tekiš undir žį röksemdafęrslu aš biliš į milli atvinnuleysisbóta og lįgmarkslauna sé of lķtiš. Žaš skżrir žó engan veginn atvinnuleysiš žó žaš hefši getaš skżrt örfį brot śr prósentustigum.

Ķ fyrrahaust bįrust af žvķ tķšindi aš um 400 störf vęru skrįš laus hjį Vinnumįlastofnun. Vinnuveitendur bįru sig illa yfir žvķ aš erfišlega gengi aš manna žessi störf sem kom mörgum spįnskt fyrir sjónir ķ ljósi žess aš tęplega 11.300 manns aš mešaltali voru skrįšir atvinnulausir ķ įgśst. Įlitsgjafar voru žess fullvissir aš žessa žversögn, viš skulum kalla hana atvinnuleysisžversögnina, mętti rekja til žess aš atvinnuleysisbętur vęru of hįar og žvķ kysi fólk frekar aš vera atvinnulaust en aš taka störfin (höfum ķ huga aš ekki er endilega vķst aš öll žessi 400 störf hafi veriš lįgmarkslaunastörf en lįtum žaš liggja į milli hluta). Töfralausnin til žess aš manna störfin (og minnka atvinnuleysiš) hlaut žvķ aš vera aš lękka bęturnar. Kryfjum žį lausn ašeins nįnar.

Atvinnuleysisbętur taka miš af lįgmarksframfęrslukostnaši og žeim er ętlaš aš veita atvinnulausum kost į aš sjį sér farborša į mešan viškomandi eru įn starfs, gefa žeim kost į aš afla sér naušsynja žótt engar séu tekjurnar. Gefum okkur nś aš bęturnar hefšu veriš lękkašar um til dęmis fjóršung til žess aš hvetja atvinnulausa til žess aš sękja um žau störf sem eru laus. Vissulega myndu 400 manns fį vinnu. 400 af 11.300, sem er hlutfall upp į 3,5%, myndu fį vinnu. Eftir standa 10.900 atvinnulausir sem skyndilega sitja uppi meš fjóršungi lęgri atvinnuleysisbętur og eiga fyrir vikiš enn erfišara meš aš lįta enda nį saman. Į hiš opinbera žį aš hękka atvinnuleysisbęturnar aftur?

Hvaš gerist sķšan nęst žegar vinnuafl „skortir“? Į žį aš lękka atvinnuleysisbęturnar enn frekar og svo koll af kolli žangaš til eftir standa nokkur žśsund atvinnulausir įn bóta og möguleika į aš setja mat į boršin? Varla. Biliš į milli atvinnuleysisbóta og lįgmarkslauna er of lķtiš og žaš kann aš letja einhverja frį žvķ aš taka lausum störfum sem gefa af sér lįgmarkslaun en žaš stafar frekar af žvķ aš launin eru of lįg en aš bęturnar séu of hįar. Lękkun bóta gęti žvķ lękkaš atvinnuleysiš um žessi 3,5% sem myndi fela ķ sér aš atvinnuleysi yrši 6,5% ķ staš 6,7% en ekki meira en svo.

Žeir eru eflaust til sem myndu reyna aš hrekja žessa röksemdafęrslu meš žvķ aš benda į aš kaupmįttur žeirra 400 sem fengu vinnu aukist sem sķšan myndi koma af staš kešjuverkun. Eftirspurn ķ hagkerfinu myndi aukast sem nęmi žessum aukna kaupmętti og žar af leišandi žyrfti aš rįša fleira fólk. Ég hef ekkert į móti eftirspurnarkešjuverkun og jįkvęšum hagręnum įhrifum hennar en ég er ansi hręddur um aš žau rök falli um sjįlf sig.

Įstęšan er einföld. Gefum okkur aš žessir 400 fįi allir lįgmarkslaunastarf (annars ętti biliš litla į milli bóta og lįgmarkslauna varla aš vera vandamįl). Rįšstöfunartekjur žeirra hękka um 16 žśsund krónur ef marka mį frétt DV og ef bętur eru um 200 žśsund felur žaš ķ sér aš tekjurnar hękka um 8% og samanlagšur kaupmįttur eykst um 6,4 milljónir króna. Į móti kemur aš 10.900 manns sitja eftir meš 25% lęgri rįšstöfunartekjur, eša 50 žśsund krónum minna į mįnuši. Žaš žarf engan stęršfręšisnilling til žess aš sjį ķ mjög fljótu bragši aš samanlagšur kaupmįttur hinna atvinnulausu mun minnka um talsvert mikiš meira en žessar 6,4 milljónir króna. Nįnar tiltekiš minnkar hann um 272,5 milljónir króna žannig aš samanlögš kaupmįttarįhrif žess aš lękka atvinnuleysisbętur yršu neikvęš um 266,1 milljón króna.

Žannig mį fęra rök fyrir žvķ aš žaš vęri beinlķnis skašlegt fyrir hagkerfiš aš lękka atvinnuleysisbętur žar sem minni kaupmįttur mun skila sér ķ minni efnahagslegri virkni og fękkun starfa.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband